2B ARAZİLERİ HAKKINDA
2B ARAZİSİNİN TANIMI VE KAPSAMI
2B arazileri, 6831 Sayılı
Orman Kanunu’nun 2. maddesinin B bendinde düzenlenmesinden dolayı 2B arazisi
olarak nitelendirilen ve 6831 Sayılı Orman Kanunu ile özel koruma altına
alınmış arazilerdir.
Türkiye Cumhuriyeti
sınırları içerisinde orman özelliğini yitirmiş, hazine adına orman alanları
dışarısına çıkarılmış ve çıkarılan araziler 2B arazisi adını alır.
2B Hukuku, 6831 sayılı
Orman Kanunu’nun 2.maddesi B bendini inceleyen ve esas alan yepyeni bir hukuk
dalıdır. 6831 sayılı Orman Kanunu 2.maddesi B bendi şöyledir; ‘’31/12/1981
tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman niteliğini tam olarak kaybetmiş
yerlerden; tarla, bağ, bahçe, meyvelik, zeytinlik, fındıklık, fıstıklık (antep
fıstığı, çam fıstığı) gibi çeşitli tarım alanları veya otlak, kışlak, yaylak
gibi hayvancılıkta kullanılmasında yarar olduğu tespit edilen araziler ile
şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu olarak bulunduğu yerleşim alanları,
orman sınırları dışına çıkartılır. Orman sınırları dışına çıkartılan bu yerler
Devlete ait ise Hazine adına, hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ise
bu müesseseler adına, hususi orman ise sahipleri adına orman sınırları dışına
çıkartılır. Uygulama kesinleştikten sonra kesin tashih ve tescil işlemi
yapılır. Bu yerler dışında orman sınırlarında hiçbir suretle daraltma
yapılamaz. Orman Kanunu 2.maddesinde ayrıca şu bent eklenmiştir: ‘’ Bu maddenin
(B) bendi ile orman sınırları dışına çıkarılıp, 2924 sayılı Kanunun 11 ve 12.
maddeleri gereğince fiili durumlarına göre ifraz edilerek bedeli karşılığı
satılacak yer, yapı ve tesisleri kullananlardan, satış işlemleri tamamlanıncaya
kadar ecri misil alınmaz.
2B hukuku, Orman Kanunu
2.maddesi (B) Bendinde değinilen orman vasfını kaybetmiş arazilerin durumunu
inceler. Bu kanun maddesi aracılığıyla orman dışına çıkarılmış, orman vasfını
yitirmiş arazilere, hukuki literatürde 2B arazisi denmektedir. Günümüzde bu
arazilerin 480 bin hektarlık alan kapladığı hesap edilmektedir. Bu araziler
üzerinde su, doğalgaz, elektrik gibi altyapısı, devlet tarafından sağlanmış
bulunan 400 bin civarında yapı yer almaktadır. Her ne kadar 1945 yılında Türkiye’de
ki tüm ormanlar devletleştirilse de 2B arazilerinin durumu hep tartışmalı
olmuştur. 2009 yılında 2B arazilerinin hukuki durumunda radikal değişiklik
yapılarak satılmalarına olanak sağlanmıştır. Yasaya göre 31/12/1981 tarihinden
önce orman vasfını kaybeden ve tekrar orman haline getirilemeyeceği bilimsel
açıdan onaylanan arazilerin kadastro çalışmaları yapılabilecek.
ORMANLIK
ARAZİNİN 2/B ARAZİ STATÜSÜNE SAHİP OLABİLMESİNİN ŞARTLARI NELERDİR?
Her ormanlık arazi 2B
arazi olamaz. Kadastro tarafından orman sınırları dışına çıkartılmış, bir daha
geri kazanılamayan ve ıslah edilemeyen araziler 2B arazisi sayılmaktadır. 2B
arazisi statüsüne girebilecek arazilerin aşağıda belirtilen şartlara haiz
olması gerekir;
Söz konusu arazinin orman
arazisi olarak kalmasında bir yarar olmamalı, aksine tarım arazisi olmasının
daha faydalı bulunduğu tespit edilmelidir.
1981 yılından önce orman
özelliğini kaybetmiş olan tarla, bağ, bahçe, zeytinlik, narenciye alanları,
meyvelik gibi çeşitli tarım arazileri veya hayvancılıkta kullanılmasında
sakınca olmayan yerlerden olmalıdır.
2B
ARAZİLERİNİ KİMLER SATIN ALABİLİR?
2B Kanunu hazineye ait
tarım arazilerine uygulanır. 2B arazileri satın almak için sahip olunması
gereken koşullardan bazıları şu şekildedir:
2011 yılından önce
arazinin kullanıcısı veya sahibi olmak,
Bu arazileri satın almak
için idareye başvuran ve idarece belirlenen satış bedelini kabul etmek.
2B ARAZİSİ SATIN ALMAK
İÇİN YAPILMASI GEREKEN İŞLEMLER?
2B arazilerinin, orman
köylüsü dışındaki üçüncü şahıslara satışı Anayasanın 169. ve 170. maddelerince
yasaktır.
2B arazisini satın
alabilme hususunda hak sahip olan kişiler (yukarıda belirtilen şartları
taşıyanlar) güncelleme listelerinin tescil edildiği veya kadastro
tutanaklarının kesinleştiği tarihten itibaren altı ay içinde illerde
Defterdarlık ve ilçelerde Mal Müdürlüklerine yetkili idare olarak başvurarak bu
taşınmazların bedeli karşılığında kendilerine doğrudan satılmasını
isteyebilirler.
Başvuru için gerekli olan
belgeler şunlardır:
Başvuru dilekçesi,
Nüfus cüzdanı fotokopisi,
Başvuru bedelinin
yatırıldığına dair makbuz,
Mirasçı olduğuna dair
belge.
2B
HUKUKUNDA YETKİLİ İDARE
6292 sayılı Orman
Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları
Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye Ait Tarım Arazilerinin
Satışı Hakkındaki Kanun ile orman vasfını yitiren arazilerin belirlenmesi,
ödeme şeklinin nasıl olacağı, satış yönteminin ne olacağı, kimlere satılacağı,
satış tutarının belirlenmesi gibi hususlar düzenlenmiştir. Bu kanun ile hazine
adına orman sınırları dışına çıkarılan yerlerin, bir başka deyişle orman
kadastro komisyonları tarafından belirlenen 2B arazilerinin, kanun kapsamında
değerlendirilmesi Maliye Bakanlığı’nın tasarrufuna bırakılmıştır.
Bir araziyi tapusuz
kullanan kimse bu arazinin tapusunu 2B kapsamında kendi mülkiyetine almak
istediğinde yapması gereken hukuki prosedürü şöyle özetleyebiliriz; öncelikle
bu arazi orman vasfını kesinlikle yitirmiş olması gerekir, devamında bu
arazilerin bulunduğu yerlerde yapılan kadastro çalışmalarından sonra hak
sahipleri, tapu kütükleriinin beyanlar hanesine yazılacak ve kişiler ilgili
idari kuruluşa belirlenen başvuru bedelini yatırmak suretiyle başvuru
işlemlerini tamamlamış olacaktır. Daha sonraki süreçte ise, taşınmazın
bulunduğu Belediye tarafından hak sahiplerine uygulamada 2B tebligatı denen
bir yazı gönderilerek bu tebligatın ilgiliye tebliğinden itibaren 3 ay içinde
2B vasfına sahip arazi için belirlenen rayiç bedelin Belediye’ye ödenmesi
ve devir işlemlerinin tamamlanması gerekmektedir.
Uygulamada 2B arazileri
tasarrufları büyük hukuki uyuşmazlıklara sebebiyet vermekte olduğundan başta Adana,
Antalya, Mersin, ve Yalova olmak üzere birçok vatandaş mağdur olmaktadır.
2B
ARAZİLERİNİN SATIŞI YAPILABİLİR Mİ?
Orman vasfını kaybetmiş
arazilerin yani 2B arazilerin, orman köylüsü dışındaki üçüncü şahıslara satışı koruma
altına alınmış ve Anayasanın 169. ve 170. maddeleri gereği yasaklanmıştır.
BELGELİ
İSPAT, TAKSİTLE SATIŞ OLANAĞI
Hatırlatmak gerekir ki
yapılan hukuksal düzenlemenin 31 Aralık 1981 tarihinden önce orman alanı
dışına çıkmış 2B arazilerini kapsamaktadır. Buraların 2B arazisi olduğu ve
bu tarihten önce orman vasfını yitirdiği satın almayı düşünen kişi tarafından
ispat edilmek zorundadır.
Taksitle satış olanağında
ise satış, birinci derece hak sahibi ya da onun mirasçılarına yapılacak. Satış
işleminde taksit olanağı getirilecek. Arazilerin fiyatları ve ödeme koşulları,
Milli Emlak ve Tapu Kadastro tarafından ayrıca belirlenecektir.
Satıştan elde edilen
gelir, "bütçe açıklarını kapatmak için ormanları satıyorlar"
eleştirilerini ortadan kaldırmak için, orman köylerinin kalkınması veya arazi
hangi bölgedeyse o bölgenin imar ve altyapı yatırımları için kullanılacaktır.
BAŞVURULAR
VE HAK SAHİPLİĞİ, DOĞRUDAN SATIŞ VE BEDELLERİN TAHSİLİ
Söylemek gerekir ki, 2B
konusuna ilişkin olarak hak sahibi olduğunu iddia edenler, Kanunun yayın
tarihinden itibaren 1 yıl içinde, illerde defterdarlıklara, ilçelerde ise mal
müdürlüklerine müracaat edeceklerdir. Müracaat sahiplerinden, satış
bedellerinden mahsup edilmek üzere 10 bin TL’yi aşmamak üzere, Maliye
Bakanlığınca belirlenecek tutar kadar başvuru bedeli alınacak ve bu bedel
defterdarlık ve mal müdürlüklerinde, ilgililer adına emanet hesabına
yatırılacaktır. Kişilerin hak sahibi olabilmesi için söz konusu yerlerden belediye
ve mücavir alan sınırları ile köy yerleşik alanları sınırları içinde olanların
31 Aralık 2007’den önce 5 yıl süreyle yerleşim yeri olarak kullanılması ve
satış tarihinde de kullanılıyor olması gerekecektir. Belediye ve mücavir alan
sınırları ile köy yerleşik yerleri sınırları dışında olanların ise aynı
tarihten önce, aynı süreyle tarla, bağ, bahçe, meyvelik, zeytinlik, fındıklık,
fıstıklık gibi çeşitli tarımsal amaçlarla kullanılması şartı aranacaktır. Hak
sahibi olmadığı belirlenen başvuru sahiplerine ise kanundan
yararlanamayacakları bildirilerek belgeleri ve başvuru belgeleri iade
edilecektir.
Bunlara ilaveten doğrudan
satış ve bedellerin tahsilinde ise şu yol izlenecektir; Kanunla Maliye
Bakanlığının tasarrufuna geçen ve üzerinde yapılaşma olan taşınmazlardan 400
metrekareye kadar olanların tamamı, üzerinde yapılar fazla ise yapının olduğu
alan kadar olan taşınmazlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında sulu
alanlarda 40, sulu alanlarda 100 dönüme kadar tarım arazileri hak sahiplerine
rayiç bedel üzerine doğrudan satılabilecektir.
2B alanlarında daha önce kadastro mevzuatına göre bir tapu kaydına dayanılarak, ilgililer adına tespit ve tescil edilen tapu kayıtlarına konu taşınmazların kayıt malikleri de hak sahibi sayılacaktır. Bu taşınmazlar talep halinde Emlak Vergisi Kanunu’na göre belirlenen asgari metrekare birim değerlerinin her yıl için yeniden değerleme oranı kadar artırılmak suretiyle tespit edilecek değeri karşısında hak sahiplerine doğrudan satılabilecektir.
2B Orman Vasfını Yitirmiş Olan Arazilerin Rayiçlerini Rayiçlerinin Belirlenmesi
Mahalli tespit
komisyonları oluşturulacaktır. Fiyat tespit komisyonlarında, yerinden yönetim
ilkesine de uygun bir biçimde, ilgili bütün tarafların temsilcilerinden
(köylerde köy muhtarı, köy ihtiyar heyeti, ilçelerde ve illerde Orman, Tarım,
Maliye, Milli Emlak, Sivil Toplum Temsilcilerinden) oluşan çok kalabalık
olmayan, süratli hareket edebilen ve süratli karar verebilen bir mekanizma
oluşturulacaktır.
Gülden ARICI