ENERJİ PİYASASI KANUNUNDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER

• 2019-02-04

ENERJİ PİYASASI

Eski kanunun hala yürürlükte olmasıyla birlikte ismi Enerji Piyasası Düzenleneme Kurumu’nun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun olarak değiştirildi ve bu kanun üzerinden uygulamaya yönelik bir takım değişiklikler yapıldı. Değişiklik yapılan hükümlere kısaca değinmek gerekirse;

Eski EPK lisans faaliyetlerini esas alırken yeni EPDK lisans türlerini esas alıyor. Örneğin, yeni kanuna göre lisans almak suretiyle yürütülebilecek elektrik piyasası faaliyetleri üretim, iletim, dağıtım, toptan ve perakende satış, piyasa işletim, ithalat ve ihracat faaliyetleri olarak belirlenmiştir.

Üretim faaliyetleri için önlisans düzenlemesi hususuna değinecek olursak; öncelikle önlisans üretim faaliyetleri bakımından önemlidir. Örneğin elektrik üretimi için başvuru yapan tüzel kişilere üretim tesisi yatırımına başlanması için gerekli onay, izin, ruhsat gibi belgeleri alabilmesi ve üretim tesisinin kurulacağı alanın mülkiyetini, kullanım hakkını elde edebilmek için EPDK tarafından belli bir süre için önlisans verilir. Mücbir sebep halleri dışında önlisans süresi 24 ayı geçemez. Ancak EPDK kaynak türüne ve kurulu güce göre bu süre yarı oranda artırılabilir. Bu süre içinde bu belgeleri alamayan, mülkiyet ve kullanım hakkını belgeleyemeyen tüzel kişilere üretim lisansı verilmez. Ancak sürenin dolmasına rağmen işlem yapılmamışsa ve önlisas sahibi tüzel kişilerin talebi veya iflası hallerinde önlisans kendiliğinden hükümsüz kalır.

Dağıtım faaliyetleri için önlisans düzenlemesi hususunda; yeni EPK 9.maddesi uyarınca dağıtım şirketleri ancak lisansta belirtilen yerlerde çalışabilir. Bu şirketler dağıtım faaliyetleri dışında başka bir faaliyetle uğraşamaz ve doğrudan başka bir tüzel kişiyle ortak olamaz. O halde eski kanunda üretim şirketleri kontrol oluşturacak şekilde dağıtım şirketlerine ortak olamazlarken, yeni kanunla bu engel dolaylı da olsa ortadan kalkmıştır.

Tedarik lisansı ve tedarik şirketleri hususunda; eski kanun döneminde toptan ve perakende satış lisansı olarak iki ayrı grupta lisans verirken yeni kanunla ikisi tek lisans türü altında tedarik lisansı olarak verilecek. Artık tedarik şirketleri herhangi bir bölge sınırlaması olmaksızın toptan veya perakende satış faaliyetlerinde bulunabilecek. Hatta ulusal elektrik sisteminin diğer bir ülkeye ait elektrik sistemine bağlanmasını öngören(enterkoneksiyon) ülkelerle ithalat ve ihracat da yapabilecek.

Otoprodüktör lisanslarının üretim lisansına dönüştürülmesi hususunda; yeni kanun bu konuya açıkça değinmemiş olsa da geçici 7.madde ile otoprodüktör lisans sahibi tüzel kişilerin mevcut haklarının korunarak kanunun yayımlandığı tarihten itibaren 6 AY içinde re’sen veya lisans alma bedeli almaksızın üretim lisansı verileceği belirtilmiştir. Bu tarihten itibaren yapılan tüm başvurular da üretim lisansı olarak değerlendirilecektir. 

Toplam piyasa payına ilişkin düzenlemelerde ise önemli farklılıklar olduğunu görüyoruz. Eski kanunda toptan satış şirketleri bir önceki yıl ülkede yapılan toplam satışların % 10’unu aşamazken, üretim şirketleri için bu oran bir önceki yıl ülkede hesaplanan toplam elektrik enerjisi kurulu gücünün % 20 idi. Yeni EPK ile bu oranlar şöyle belirlenmiştir:

• Üretim şirketleri bir önceki yıla ait Türkiye toplam elektrik enerjisi  gücünün % 20’sini,
• Tedarik şirketlerin satın alacağı elektrik enerjisi miktarı bir önceki yıl ülke içinde kullanılan/tüketilen elektrik enerjisi miktarının %20’sini,
• Tedarik şirketlerin toptan veya perakende satış yaptığı elektrik enerjisi miktarı ise ülkede bir önceki yılın tüketilen toplam elektrik enerjisinin % 20’sini geçemez.

Yaptırımlar hususuna gelince; eski EPK’dan farklı olarak yeni EPK’da yer alan 16.maddede dağıtım ve tedarik şirketlerin faaliyetlerini mevzuata uygun olarak yerine getirmedikleri, hizmetlerini aksattıkları veya kabul edilemeyecek derecede hizmetlerini düşürdükleri takdirde EPDK, yönetim kurulunun tamamını veya bir kısmını görevden alarak yerine yenilerini atayabilir. Bu durumda atanan üyeler görevini ihmal eder veya gereği gibi ifa edemezse onların aleyhine açılacak davalar EPDK aleyhine açılmış sayılır. Dolayısıyla tazminat yükümlülüğü EPDK’dadır. Ancak EPDK’nın rücu hakkı saklıdır.

Üretim tesislerinin çevre mevzuatıyla uyumlu hale getirilmesi konusunda; yeni kanun ile elektrik üretimi anonim şirketleri veya bağlı ortaklık, iştirak, işletme ve işletme birimleri ile varlıklarına, kamu üretim şirketlerine ve onlara ait üretim tesislerine, bu değişikliğin yürürlüğe hem girdiği tarihten önce özelleştirilmiş hem de yürürlük tarihinden sonra özelleştirilecek olanlar için gerekli yatırımların gerçekleştirilmesi ve çevre mevzuatı açısından gerekli izinlerin tamamlanması için 31/12/2019 tarihine kadar süre vermiştir. Bu süre zarfında da elektrik üretim faaliyeti durdurulamaz ve buna yönelik idari para cezası da uygulanamaz.

 Simge SAY